Hoe herken je een sekte of High Control Group?

Het is voor velen niet gemakkelijk een helder beeld te krijgen van de kenmerken van een sekte. Zeker de eerste keren dat iemand in contact komt met een groep is nog niet duidelijk wat er gebeurt als iemand officieel lid wordt van de groep. Meestal wordt iemand gedurende de eerste contacten met zo'n groep op een warme en vriendelijke manier verwelkomd. Dat wordt ook wel 'love bombing' genoemd. Nieuwe bezoekers worden vaak geraakt door het prettige gevoel 'thuis' te komen. Dit maakt iemand minder alert op tekenen van manipulatie en misbruik.
 
Wat zijn de waarschuwingssignalen waar je op kunt letten? Wanneer jij, een familielid of één van je vrienden in contact komt met een groep waar jij je twijfels over hebt zou het verstandig kunnen zijn het volgende eerst te overdenken.....  

Vertaling van blz. 327 en 328 van het boek ‘Take Back Your Life'

( geschreven door Janja Lalich en Madeleine Tobias):

Appendix A

Kenmerken die geassocieerd worden met sektarische groepen
door Janja Lalich en Michael Langone

Gecoördineerde inspanningen om invloed en controle uit te oefenen zitten in de kern van sektarische groepen, programma's en relaties. Veel leden, voormalige leden, en ondersteuners van sekten zijn zich niet volledig bewust van de mate waarin de leden kunnen worden gemanipuleerd, geëxploiteerd, of zelf misbruikt. De volgende lijst van vijftien sociaalstructureel, sociaalpsychologisch en inter-persoonlijke gedragspatronen die in het algemeen worden aangetroffen in sektarische omgevingen kan je helpen een bepaalde groep of relatie onder de loep te nemen.

Vergelijk deze patronen met de situatie waar jij je in bevond (of waarin jij, een familielid of een vriend zich momenteel in bevindt). Deze lijst zou je kunnen helpen vast te stellen of er reden is voor bezorgdheid. Houd in gedachten dat deze lijst niet bedoeld is als ‘sektemaatstaf' of onherroepelijke controlelijst om vast te stellen of een specifieke groep een sekte is; dit is niet zozeer een diagnostisch instrument als wel een analytisch hulpmiddel.

□ De groep toont een extreem gepassioneerde en onvoorwaardelijke toewijding aan de leider, en (of hij nu leeft of niet) beschouwt zijn geloofsovertuigingen, ideologie en praktijken als de Waarheid, als De Wet.

□ Vragen stellen, twijfelen, en verschillen van mening wordt ontmoedigd en zelfs bestraft.

□ Gedachten veranderende praktijken (zoals meditatie, zingen, praten in tongen, veroordelende sessies of slopende werkroutines) worden gebruikt in overvloed en zijn bedoeld om twijfels te onderdrukken over de groep en zijn leider(s).

□ De leiding dicteert, soms tot in het kleinste detail, hoe de leden behoren te denken, handelen en voelen (b.v. leden moeten toestemming vragen om uit te gaan, van baan te veranderen, te trouwen – of leiders beschrijven wat men mag dragen, waar men mag leven, of over het wel of niet kinderen nemen, hoe kinderen te corrigeren, enz.).

□ De groep is elitair, claimt een speciale, verheven status voor zichzelf, zijn leiders en zijn leden (b.v. de leider wordt beschouwd als de Messias, een speciaal wezen, een avatar – of de groep en/of de leider is op een speciale missie om de mensheid te redden).

□ De groep heeft een gepolariseerde, wij-versus-zij mentaliteit, die in conflict kan komen met de maatschappij om hen heen.

□ De leider hoeft geen verantwoordelijkheid af te leggen aan enige autoriteit (dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld onderwijzers, militaire bevelhebbers, of predikanten, priesters, monniken en rabbi's van de heersende religieuze denominaties)

□ De groep onderwijst of suggereert dat zijn vermeende verheven doelen alle middelen rechtvaardigt. Dit kan ertoe leiden dat leden meedoen aan gedragingen en activiteiten die men vóór het toetreden tot de sekte verwerpelijk of onethisch had gevonden (zoals liegen tegen eigen familie of vrienden of voor verzonnen goede doelen geld collecteren).

□ De leiding veroorzaakt gevoelens van schaamte en/of schuldgevoelens om de leden te beïnvloeden en onder controle te houden. Vaak wordt dit gedaan door middel van groepsdruk en subtiele vormen van overredingskracht.

□ Onderdanigheid aan de leider of groep verlangt van de leden hun band met familie en vrienden te verbreken, en radicaal de persoonlijke doelen en activiteiten die zij hadden vóór het toetreden tot de groep te veranderen.

□ De groep is er op uit nieuwe leden te werven.

□ De groep is op geld uit.

□ Van de leden wordt verwacht buitensporig veel tijd aan de groep en de groepsactiviteiten te besteden.

□ De leden worden aangemoedigd of verplicht tot het leven en/of gezellig omgaan met alleen maar hun andere groepsleden.

□ De meeste loyale leden (de ‘ware gelovigen') hebben het gevoel dat er geen leven kan zijn buiten de context van de groep. Zij geloven dat er geen andere manier is en vaak zijn ze bang voor sancties tegen zichzelf of anderen als zij weggaan of zelfs maar overwegen de groep te verlaten.